Wat slik jij ongemerkt mee?
We ademen het in, we eten het op en we geven het door aan onze kinderen — zonder dat de meesten het weten. Chemische pesticiden zijn geen ver-van-mijn-bedshow, maar dagelijkse kost. En tóch is er een alternatief. Zoek de verschillen…
Wat is het probleem?
Nederland behoort tot de grootste gebruikers van pesticiden in Europa (bron: FAO). Inmiddels is 90% van de Nederlandse landbouwgrond ermee vervuild (bron: Heinrich Böll Stiftung, 2022).
Dat heeft grote gevolgen voor onze leefomgeving. Een recente studie (SPRINT), waaraan onder andere Wageningen Universiteit meewerkte, toont aan dat pesticiden overal worden aangetroffen: in de lucht, het water en de bodem, maar ook binnenshuis en zelfs in bloed en urine van mensen zijn residuen van meerdere middelen gevonden.
Het gebruik van pesticiden heeft dus een negatieve impact op ons drinkwater, de bodem én de biodiversiteit. Uit onderzoek van Panelwizard onder 1500 mensen, uitgevoerd in opdracht van Stichting Bio Bewust, blijkt dat 80% van de ondervraagde mensen zich hier zorgen over maken.
Tegelijk laat datzelfde onderzoek zien dat veel mensen niet weten dat er ook pesticiden op hun dagelijkse voedsel zitten. Daardoor krijgen zij ongemerkt dagelijks pesticiden binnen via voeding. BioNederland wil hier meer aandacht voor vragen en duidelijk maken dat mensen een keuze hebben: óf voor een landbouwsysteem waarin chemische pesticiden worden gebruikt, óf voor biologische landbouw, waar het gebruik van chemische pesticiden wettelijk verboden is. Dat laatste is bij veel mensen nog onbekend.
Wij willen laten zien dat het anders kan: biologische landbouw helpt het gebruik van chemische pesticiden in onze leefomgeving terug te dringen.
wij willen laten zien dat het anders kan
BioNederland start de campagne ‘Zoek de verschillen’ om duidelijk te maken dat je aan de buitenkant van een product niet kunt zien of er chemische pesticiden zijn gebruikt.
De campagne bestaat uit een straatinterview-film (link naar de film) en beelden van producten die er hetzelfde uitzien, maar niet op dezelfde manier zijn geteeld.
De feiten in de campagne zijn gebaseerd op data van de NVWA, de overheidsinstantie die toezicht houdt op voedselveiligheid, natuur, dierenwelzijn en consumentenproducten. Zo laten we zien dat onze boodschap stevig onderbouwd is.
De campagne is gefinancierd door de Stichting Biologisch Bewust. Deze stichting heeft tot doel om de vraag naar Biologisch en het aanbod van biologische producten te stimuleren.
Wist je dat Biologisch geen gebruik maakt van chemische pesticiden?
Wat vinden de mensen op straat?
Om te polsen hoe mensen over dit onderwerp denken zijn we de straat op gegaan en hebben mensen gevraagd of ze verschillen zien tussen 2 producten: een biologisch en een niet biologisch product. Ben je benieuwd? Kijk dan naar dit filmpje.
het kan anders
Bij biologische landbouw draait het niet alleen om het vermijden van chemische bestrijdingsmiddelen. Er wordt ook geen kunstmest gebruikt, gewassen worden afgewisseld zodat de bodem kan herstellen en dieren krijgen meer ruimte en natuurlijk gedrag.
Toch focussen we in deze campagne op pesticiden. Waarom? Omdat steeds meer mensen zich daar – terecht – zorgen over maken. En omdat we willen laten zien dat het wél anders kan.n.
dit is het verschil
In de gangbare landbouw worden chemische pesticiden vaak preventief ingezet. Veel van deze stoffen breken langzaam af in de natuur en hopen zich op in bodem, water en levende organismen. Ze zijn bovendien vaak niet-selectief: naast het doelorganisme raken ook nuttige insecten, bodemmicroben en andere dieren.
Wanneer meerdere middelen samen worden gebruikt, kan een zogenoemd cocktaileffect ontstaan, waarbij de totale schadelijkheid groter is dan verwacht. En bij intensief gebruik kunnen gewassen resistent worden, waardoor er juist méér pesticiden nodig zijn.iden overal worden aangetroffen: in de lucht, het water en de bodem, maar ook binnenshuis en zelfs in bloed en urine van mensen zijn residuen van meerdere middelen gevonden.
In de biologische landbouw werkt het anders. Boeren gebruiken alleen natuurlijke middelen, zoals schimmels of bacteriën die plagen kunnen bestrijden. Deze worden niet preventief ingezet, maar uitsluitend als laatste redmiddel. Ze breken bovendien veel sneller af in de natuur.
Daarnaast zijn alle regels voor biologische landbouw wettelijk vastgelegd. Boeren worden gecontroleerd op naleving en alleen dan mogen producten het biologische keurmerk dragen. Dat geeft duidelijkheid, controleerbaarheid en vertrouwen.
De cijfers
| Product | Gem. | Max. | Monsters | In biologisch |
|---|---|---|---|---|
| Mandarijnen | 4,7 | 11 | 114 | 0 in 2 monsters |
| Druiven | 3,2 | 13 | 184 | 0 in 3 monsters |
| Spinazie | 3 | 9 | 42 | 0 in 2 monsters |
| Sperziebonen | 1,3 | 9 | 1300 | 0 in 4 monsters |
| Thee | 1,8 | 24 | 201 | 0 in 39 monsters |
| Haver | 0,9 | 4 | 15 | 0 in 7 monsters |
Bron: NVWA 2022-2024
Toelichting
- Door de NVWA zijn in totaal 114 monsters genomen van gangbare mandarijnen. Op 15 januari 2024 zijn bij twee verschillende monsternames bij een grenscontrolepost op Turkse mandarinen maar liefst 11 verschillende bestrijdingsmiddelen aangetroffen. NB: officieel waren ze nog niet in Nederland maar omdat er geen MRL overschrijdingen waren yijn ye daarna wel toegelaten op de NL markt.
- Bij gangbare druiven zijn in totaal 184 monsters genomen en werden er maximaal 13 verschillende bestrijdingsmiddelen op één monster gemeten. Op geen van de 3 monsters van biologische druiven zijn bestrijdingsmiddelen gevonden.
- Bij gangbare spinazie zijn in totaal 42 monsters genomen en werden er maximaal 9 verschillende bestrijdingsmiddelen op één monster gemeten. Op geen van de 2 monsters van biologische spinazie zijn bestrijdingsmiddelen gevonden.
- Bij gangbare sperziebonen zijn in totaal 1300 monsters genomen en werden er maximaal 9 verschillende bestrijdingsmiddelen op één monster gemeten. Op geen van de 4 monsters van biologische sperziebonen zijn bestrijdingsmiddelen gevonden.
- Bij gangbare thee zijn in totaal 201 monsters genomen en werden er maximaal 24 verschillende bestrijdingsmiddelen op één monster gemeten. Op geen van 39 monsters van biologische thee zijn bestrijdingsmiddelen gevonden.
- Bij gangbare haver zijn in totaal 15 monsters genomen en werden er maximaal 4 verschillende bestrijdingsmiddelen op één monster gemeten. Op geen van 7 monsters van biologische haver zijn bestrijdingsmiddelen gevonden.
Veelgestelde vragen
Pesticiden
Pesticiden worden toch goedgekeurd. Wat is dan het probleem?
De huidige richtlijnen voor de uitvoering van toxiteitstesten zijn verouderd. Zo worden bijvoorbeeld hormoon verstorende effecten van pesticiden niet of onvoldoende getest. Ook de effecten van cocktails van pesticiden worden niet getest. De risico’s van 3 individuele stoffen kunnen laag zijn maar gezamenlijk hoog. De producent van peticiden voert zelf deze testen uit en daarmee is het toch een beetje de slager die zijn eigen vlees keurt.
Is er een link tussen het gebruik van pesticiden en de gezondheid?
Harde bewijzen van het effect van pesticiden op de gezondheid zijn er niet maar er zijn steeds meer aanwijzingen voor een relatie tussen blootstelling aan bestrijdingsmiddelen en verschillende kankersoorten, longaandoeningen, voortplantingsproblemen, immuniteitsproblemen, autisme en ADHD.
Waarom praten jullie over het aantal pesticiden en niet de hoeveelheid.
Er zijn pesticiden waarvoor je geen veilige dagelijkse dosis kunt vaststellen. Daarnaast kan één pesticide veilig zijn maar in combinatie kan het schadelijk zijn. Daarom is het aantal relevant.
Zijn pesticiden schadelijk voor kleine kinderen en zwangere vrouwen?
Voor verpakte babyvoeding, zijn er specifieke, strenge normen voor residuen van pesticiden wettelijk vastgelegd. De algemene eis is dat babyvoeding niet meer dan 0,01 mg/kg residuen van pesticiden mag bevatten. Daarnaast gelden voor 16 pesticiden nog striktere maximale gehaltes tussen de 0,003 en 0,008 mg/kg babyvoeding. Er zijn toxicologen die vinden dat deze strenge normen ook voor zwangere vrouwen zou moeten gelden.
Kunnen boeren wel verbouwen zonder chemische pesticiden?
Biologische boeren maken geen gebruik van chemische pesticiden, maar kunnen gebruik maken van natuurlijke pesticiden zoals bijvoorbeeld schimmels en bacteriën.
Kan ik pesticiden er niet gewoon afwassen of schillen?
Wassen en schillen kan helpen om pesticidenresten te verminderen. Wassen is zeker aan te raden. Maar wassen heeft geen effect op pesticiden die in het product zijn getrokken. En sommige pesticiden zijn niet oplosbaar in water en was je er dus ook niet makkelijk vanaf. Schillen kan effectief zijn bij sommige producten, maar hiermee verwijder je ook veel waardevolle voedingsstoffen.
Voor meer informatie over pesticiden zie https://www.pan-netherlands.org/
De campagne
Waarom focussen jullie je op pesticiden?
Ons onderzoek laat zien dan xx% van de Nederlanders zich zorgen maakt over pesticiden en ook aangeeft dat ze er onvoldoende van weten. Wij willen laten zien dat er een alternatief is door voor biologische voeding te kiezen.
Waarom gebruiken jullie o.a. een mandarijn als beeld. Pel je de pesticiden er niet af?
Een deel van de pesticiden verwijder je inderdaad door te pellen, maar niet alles. Daarnaast komen alle pesticiden nog steeds in onze leefomgeving.
Waarom doet de Stichting Biologisch Bewust dit?
De Stichting Biologisch Bewust, wil dat mensen zich bewust worden van het verschil tussen biologisch en niet-biologisch.
Biologisch eten is duur. Waarom dan deze campagne?
Wij willen een discussie op gang brengen over ons eten. Op dit moment worden pesticiden gebruikt en daarmee de kosten van eten kunstmatig laag gehouden. Immers, de kosten van bodem-, water- en luchtvervuiling worden niet meegenomen in de prijs van producten. Eigenlijk kan je zeggen dat ons belastinggeld deze producten ‘goedkoop’ houdt. Wij vinden dat een manier van landbouw die niet vervuilend is en goed is voor bodem, lucht en water eigenlijk een voordeel zou moeten hebben. Eigenlijk is biologisch dus niet te duur, maar niet biologisch te goedkoop.
Wie financiert deze campagne?
De campagne is gefinancierd door de Stichting Biologisch Bewust. Deze stichting heeft tot doel om de vraag naar Biologisch en het aanbod van biologische producten te stimuleren. Lees hier ons MANIFEST. Dit manifest is medeondertekend door LIJST ONDERTEKENAARS.
Over Biologisch
Wat is biologisch?
De Biologische manier van landbouw, is een holistische systeem, dat werkt met de natuur. Daarom:
- geen gebruik van kunstmest
- geen gebruik van chemische pesticiden
- Meer ruimte en toegang tot buitenlucht en weidegang voor dieren
- preventief gebruik van antibiotica is verboden
- Boeren zorgen door gewasrotatie voor gezonde bodems
- het gebruik van GMO’s is verboden.
- Voor biologische producten gelden ook strenge regels voor additieven. Er zijn er slechts 56 toegestaan. In niet-bio voeding 371.
Dit alles is vastgelegd in wetgeving:
- Elk biologisch product moet volledig herleidbaar zijn van boer tot bord.
- Elk bedrijf wordt jaarlijks gecontroleerd
- Alleen bedrijven die aan de richtlijnen voldoen mogen het EU-keurmerk (groen blaadje met sterren) dragen.
Waaraan herken ik biologische producten?
Je herkent biologische producten aan het officiële EU-biokeurmerk, een afbeelding van een groen blaadje met sterren, dat op de verpakking staat. Dit logo geeft aan dat het product voldoet aan de strenge Europese regels voor biologische productie en dat het is gecontroleerd door een onafhankelijke organisatie.
Waarom is biologisch duurder?
Biologisch is vaak duurder door verschillende factoren.
- Grondstoffen zijn duurder en daardoor wordt het eindproduct duurder.
- De opbrengst per ha2 van een biologische boer ligt lager dan die van een niet-biologische boer.
- Ook mag een biologische boer minder dieren houden. Dat is goed voor het dier, maar levert dus ook weer per ha2 minder op voor de boer.
- De markt voor biologische voeding is kleiner waardoor er minder efficiënt kan worden gewerkt. (bijv minder volle vrachtwagens).
Contactgegevens
Bennekomseweg 43, 6717 LL Ede
M +31 (0)30 233 99 70
E info@stichtingbiobewust.nl
Bestuurssamenstelling
Jan Groen, voorzitter
Allard Bakker, secretaris-penningmeester
Pieter Dirven, lid